Kanser

Kanser sa Atay: Mga Sintomas, Sanhi, at Paggamot

Ang atay ay ang pinakamalaking panloob na organ na nasa ilalim ng kanang tadyang sa ilalim lamang ng kanang baga. Mayroon itong 2 lobe (mga seksyon) at binubuo ng mga selula na tinatawag na Hepatocytes.
Author Bowtie Team
Date 2022-07-10
Updated on 2022-07-10
Menu
Mga Sintomas ng Kanser sa Atay Mga Sanhi at Panganib na SalikMga Uri ng Kanser sa AtayMga Yugto ng Kanser sa AtayDiagnosisPaggamotMga pag-iwasMga Kadalasan na Naitatanong

Ang atay ay may napakahalagang tungkulin sa pag-metabolize ng mga sustansya, paggawa ng mga clotting factor sa dugo, paggawa ng katas ng apdo na tumutulong naman sa pagsipsip ng mga sustansya (lalo na ang mga taba), at pagsira ng alak, droga at mga nakakalason na dumi sa dugo.

Ang kanser sa atay ay nangyayari kapag ang kanser ay nagsimula sa atay (pangunahing uri). Depende sa uri ng cell na nasasangkot, maraming uri ng kanser sa atay.

Minsan ito ay maaaring kumalat mula sa ibang mga organ hanggang sa atay (pangalawang uri).

Ang pangunahing kanser sa atay ay ang ikaanim na pinaka karaniwang na-diagnose na cancer at pangatlong nangungunang sanhi ng pagkamatay na cancer, sa buong mundo sa taong 2020.

Ito ay niraranggo sa ika-5 sa pandaigdigang insidente at ika-2 sa dami ng namamatay para sa mga lalaki. Ang mga rate ng insidente ay humigit-kumulang 632,320 para sa mga lalaki at 273,357 para sa mga babae.

Ang pangunahing kanser sa atay ay kinabibilangan ng hepatocellular carcinoma (HCC) na binubuo ng mga 75-85% ng mga kaso habang ang intrahepatic cholangiocarcinoma ay bumubuo sa paligid ng 10-15%.

Kanser sa Atay

Ang incidence rate ng liver cancer sa mga lalaki sa Pilipinas ay 17.8, habang ito ay 6.1 para sa mga babae. Tulad ng ipinaliwanag ng World Cancer Research Fund, nangangahulugan ito na ang mga lalaki ay mas malamang na magkaroon ng kanser sa atay kaysa sa mga babae.

Samantala, mayroong 9,953 na bagong pagkamatay sa Pilipinas sanhi ng liver cancer noong 2020.

Ang mga bilang na ito ay nagdala ng kabuuang pagkamatay sa bansa dahil sa sakit sa 92,606 at isang crude rate na 84.5.

Ang data mula sa GCO ay nagpakita rin na ang limang taong paglaganap ng kanser sa atay ay 10,964.

Ayon sa pinakahuling datos ng WHO na inilathala noong 2018 Liver Cancer Deaths sa Pilipinas ay umabot sa 7,500 o 1.23% ng kabuuang pagkamatay. Ang age adjusted Death Rate ay 10.48 kada 100,000 ng populasyon na nasa Pilipinas #37 sa mundo.

Mga Sintomas ng Kanser sa Atay

Ang mga sintomas ay karaniwang hindi nararamdaman sa mga unang yugto ng kanser sa atay.

Habang ang kanser ay patuloy na umuunlad, makikita ang mga sumusunod na sintomas:

  • Ang kakulangan sa ginhawa sa kanang bahagi ng itaas na tiyan
  • Isang namamagang tiyan
  • Isang matigas na bukol sa ilalim lamang ng kanang bahagi ng rib cage
  • Hindi maipaliwanag na pananakit sa kanang balikat/likod
  • Jaundice- dilaw na pagkawalan ng kulay ng balat at puti ng mata
  • Madaling magka pasa o pagdurugo
  • Hindi Pangkaraniwang Pagkapagod
  • Pagduduwal at Pagsusuka
  • Walang gana kumain
  • Hindi sinasadyang pagbaba ng timbang
  • Puti, parang clay na dumi

Mga Sanhi at Panganib na Salik

Tulad ng ibang mga kanser, pinaniniwalaan ang mga mutasyon ng DNA ay sanhi ng kanser sa atay.

Sa ilang mga kaso, ang sanhi ng kanser sa atay ay lubos na kilala, tulad ng mga may talamak na impeksyon sa hepatitis.

Ang mga kadahilanan ng peligro na nauugnay sa pag-unlad ng pangunahing kanser sa atay ay:

  • Ang talamak na impeksyon sa HBV o HCV ay nagpapataas ng panganib na magkaroon ng kanser.
  • Ang Cirrhosis ay isang kondisyon kung saan ang liver tissue ay namumulat dahil sa sobrang pamamaga at mas madaling magkaroon ng cancer.
  • Ang mga minanang sakit tulad ng hemochromatosis at Wilson’s disease, kung saan ang Iron at Copper ay labis na naipon ayon sa pagkakabanggit, ay naglalagay sa atay sa panganib na magkaroon ng cancer.
  • Kasama sa diabetes ang pagkakaroon ng mataas na antas ng asukal sa dugo na nagpapataw ng panganib sa atay para sa pagkakaroon ng kanser.
  • Ang non-alcoholic fatty liver disease ay nagsasangkot ng akumulasyon ng taba sa atay, na naglalagay sa panganib na magkaroon ng kanser.
  • Ang pagkonsumo ng mga Aflatoxin na mga lason na dulot ng paglaki ng amag sa mga hindi magandang nakaimbak na pagkain tulad ng mga butil at mani na nahawahan bago kainin.
  • Ang labis na pag-inom ng alak ay humahantong sa hindi maibabalik na pinsala sa atay at pinatataas ang panganib ng kanser sa atay

Mga Uri ng Kanser sa Atay

Ang kanser sa atay ay hinati sa dalawang uri:

  • Primary Liver Cancer– Ito ay isang malignant na uri ng tumor na nagsisimula sa atay. Ito ay higit na nahahati sa:

1.Hepatocellular carcinoma(HCC) or Hepatoma:

Ang pinakakaraniwang uri na nagsisimula sa mga hepatocytes na siyang pangunahing uri ng cell ng atay. Ang ilan ay nagsisimula bilang isang solong tumor na lumalaki.

Sa ibang mga kaso, maaari itong magsimula ng maraming maliliit na nodule ng kanser sa buong atay, hindi lamang isang tumor (ito ay partikular na nakikita sa cirrhosis).

2.Cholangiocarcinoma or Bile duct cancer:

Nagsisimula ito sa mga cell na nasa linya ng bile duct (ang duct na nagdadala ng apdo mula sa atay at gallbladder patungo sa duodenum).

3.Angiosarcoma:

Isang bihirang uri na nagsisimula sa mga daluyan ng dugo ng atay; karaniwan itong nangyayari sa mga taong mahigit sa 70 taon. Ang ganitong uri ay pinaniniwalaan na dahil sa pagkakalantad sa vynil chloride o thorium dioxide. Ito rin ay isang mabilis na lumalagong uri at mahirap gamutin sa pamamagitan ng operasyon.

Secondary Liver Cancer– Ito ay matatagpuan kapag ang kanser ay nagsimula sa ibang bahagi ng katawan at kumalat sa atay. Ang mga tumor na ito ay pinangalanan at ginagamot batay sa kanilang orihinal na pangunahing site (kung saan sila nagsimula).

Mga Yugto ng Kanser sa Atay

Ang bilang ng staging ng kanser sa atay ay inuuri bilang:

  • Stage I: Pagkakaroon ng solong masa nang walang anumang pagkalat
  • Stage II: Ang pagkakaroon ng isang solong masa na sumalakay sa mga daluyan ng dugo, o maraming mga tumor na wala pang 5cm.
  • Stage III

-Stage III A: Ang pagkakaroon ng maraming mga tumor na may hindi bababa sa isa na mas malaki kaysa sa 5cm. Walang pagkalat sa mga lymph node o sa labas ng atay.

-Stage IIIB: Ang kanser ay kumakalat sa isa sa mga pangunahing daluyan ng dugo sa atay (Hepatic o portal veins), ngunit hindi umabot sa mga lymph node o iba pang organ.

-Stage IIIC: Ang kanser ay kumakalat sa mga kalapit na organo maliban sa gallbladder lamang, o, kahit isang tumor ay sumalakay sa panlabas na layer ng tissue na sumasakop sa atay.

Gayunpaman, walang pagkalat sa mga lymph node o malalayong organs.

  • Stage IV

-Stage IVA: Ang kanser ay kumalat sa kalapit na mga lymph node ngunit hindi sa malalayong organs.

-Stage IVB: Ang mga malalayong organs tulad ng mga baga, buto, o utak ay sinasalakay ng cancer.

Diagnosis

Blood test

Para sukatin ang liver function test (LFT) para masuri kung gaano kahusay ang paggana ng atay at para matukoy din ang impeksyon sa Hepatitis B o C.

Ang isang alpha-fetoprotein tumor marker (AFP) na pagsusuri sa dugo ay naghahanap para sa pagkakaroon ng AFP sa dugo.

Sa mga matatanda, ito ay isang pangunahing marker ng tumor sa kanser sa atay. Ito ay matatagpuan sa mga bagong silang hanggang 3 buwan at dapat na unti-unting bumaba sa unang taon. Ang pagkakaroon nito sa mga matatanda sa mataas na antas ay nagpapahiwatig ng kanser sa atay.

Imaging test

Ang ultrasound sa tiyan, CT scan o MRI imaging ay nakakatulong upang makita ang pagkakaroon ng abnormal na masa sa atay. Inirerekomenda ang PET-CT scan upang mapatunayan ang metastasis.

Liver Biopsy

Nagsasangkot ng pag-alis ng kaunting tissue gamit ang fine-needle aspiration at ipinadala para sa pagsusuri sa ilalim ng mikroskopyo para sa pagtuklas ng mga cancerous na cell.

 

Paggamot

Kadalasan, ang mga pangunahing kanser ay ginagamot ng tumor ablation at chemotheraphy na direktang inihahatid sa cancer.

Para sa mga pangalawang kanser, ang chemotheraphy ay nag-iisa o pinagsama sa operasyon ang ginagamit.

 

  • Surgery– Nagsasangkot ng pagtanggal ng apektadong bahagi ng atay. Ang bahagyang hepatectomy ay kapag ang isang bahagi ng atay ay tinanggal.

Ang isang paglipat ng atay ay kapag ang buong atay ay apektado o ang apektadong bahagi ay hindi maalis at kailangang palitan ng isang atay ng mula sa isang donor.

Ang paghahanap ng angkop na donor ng atay at pagbawi mula sa operasyon ay maaaring tumagal ng mahabang panahon.

 

  • Tumor ablation– Karaniwang ginagamit para sa maliliit na pangunahing kanser sa atay at bihira para sa pangalawang uri. Gumagamit ito ng mga radio wave at microwave para magpainit at sirain ang mga selula ng kanser.

Ang Percutaneous Ablation ay kapag ang isang karayom ​​ay ipinasok sa balat para sa pangangasiwa. Ang ablation sa pamamagitan ng operasyon ay ang pagsasagawa ng surgical cut para sa pangangasiwa ng paggamot.

Ang iba pang mga uri ng ablation ay kinabibilangan ng Alcohol injection kung saan ang alkohol ay tinuturok sa mga selula ng kanser upang sirain ang mga ito at ang cyrotheraphy na gumagamit ng yelo upang palamig at patayin ang mga selula ng kanser.

 

  • Chemotheraphy– Ang mga gamot sa pamamagitan ng oral pills o intravenous (sa pamamagitan ng dips) ay ginagamit upang patayin ang mga selula ng kanser. Ginagamit din ang chemotheraphy bilang pampakalma na paggamot upang pabagalin ang paglaki ng kanser at bawasan ang pananakit.

Sa kanser sa atay, ang isang pamamaraan na tinatawag na Chemoembolism ay ginagawa upang makatulong na gawing mas maliit ang kanser, o upang makontrol at mapabuti ang mga sintomas, sa pamamagitan ng pagbibigay ng mga chemo na gamot sa mga daluyan ng dugo ng lugar na apektado ng kanser.

 

  • Biological theraphy– Ginagamit para sa parehong pangunahin at pangalawang kanser, tinutulungan nito ang immune system ng katawan na sirain ang mgacancer cells. Maaari itong maging isang solong paggamot kung hindi maisagawa ang operasyon.

 

  • Radiotherapy– Ginagamit ang radyasyon upang patayin ang mga selula ng kanser.

Ang Selective Internal Radiation Theraphy (SIRT) o Radioembolisation ay isang paggamot na direktang nagta-target ng mga tumor sa atay na may mataas na dosis ng panloob na radiation sa maliliit na butil na ini-inject sa suplay ng dugo ng atay upang maiwasan ang paglaki ng mgacancer cells. Inirerekomenda Kung ang atay ay hindi masyadong napinsala o ang kanser ay hindi maalis sa pamamagitan ng operasyon. Maaari itong magamit para sa parehong primary at pangalawang kanser.

Mga pag-iwas

  • Pag-iwas at paggamot sa mga impeksyon sa Hepatitis B at C- 

Ang mga talamak na impeksyon sa Hepatitis B at C ay ang mga pangunahing kilalang kadahilanan ng panganib ng kanser sa atay.

Ang mga virus na nagdudulot ng mga sakit na ito ay nakukuha sa pakikipagtalik o sa pamamagitan ng pagbabahagi ng kontaminadong karayom. Ang pagsunod sa ligtas na pagsasanay sa pakikipagtalik (tulad ng paggamit ng condom) at hindi paggamit ng mga disposable na karayom ​​ay mahalaga upang maiwasan ang mga naturang impeksiyon.

Ang mga bakuna sa Hepatitis B ay magagamit para sa mga bata at ang mga matatanda ay napakabisa sa pag-iwas sa impeksyon.

Gayunpaman, dahil walang bakuna para sa HCV (Impeksyon sa Hepatitis C), ang isang epektibong antiviral therapy ay dapat na nakakatulong upang maiwasan ang talamak at gamutin ang impeksiyon.

  • Paglilimita sa Pag-inom ng Alak-

binabawasan ang posibilidad na magkaroon ng cirrhosis, na isang panganib na kadahilanan para sa kanser sa atay.

  • Pag-iwas sa Obesity-

binabawasan ang panganib na magkaroon ng fatty liver disease, at binabawasan naman ang panganib na magkaroon ng liver cancer.

  • Pag-iwas sa mga Toxin sa Pagkain-

Ang pag-iwas sa mga lason sa pagkain tulad ng mga aflatoxin sa pamamagitan ng pagsunod sa malusog na mga kasanayan sa pag-iimbak ay nakakatulong sa ilang lawak sa pagpigil sa kanser sa atay.

  • Ang mabisang paggamot- 

para sa mga minanang sakit tulad ng Wilson’s disease ay makakatulong na maiwasan ang pag-unlad ng kanser sa atay.

 

Mga Kadalasan na Naitatanong

1.Anong antas ng AFP ang nagpapahiwatig ng kanser sa atay?

Ang antas ng AFP na 10-20 ng/ml ay itinuturing na normal sa isang malusog na nasa hustong gulang. Kung higit sa 400ng/mL, ito ay nagpapahiwatig ng mga tumor sa atay.

Ano ang mga rate ng kaligtasan ng buhay para sa kanser sa atay?

Ang kabuuang relatibong 5-taong survival rate para sa kanser sa atay na kumalat sa mga lymph node o neraby tissue ay humigit-kumulang 11%.

Kung ang kanser ay nag-metastasize sa malalayong organs, ang relatibong 5-taong survival rate ay 2% lamang.

Sa kaso ng lokal na tumor, maaari itong humigit-kumulang 33%.

Ano ang pagbabala ng kanser sa atay?

Ang pagbabala/kinalabasan ay malamang na maging mas mahusay kapag ang kanser sa atay ay natagpuan sa mga maagang yugto, ngunit sa katotohanan ito ay karaniwang natutukoy sa mga susunod na advanced na yugto kung saan ang pagbabala ay hindi maganda.

Ang maagang pagtuklas at epektibong paggamot ay ang susi para sa makabuluhang pagbabala ng kanser sa atay.

Share
Ang mga impormasyon na nasa itaas ay nagmula sa Bowtie TeamIto ay ibinigay upang maging sanggunian lamang. Ang Bowtie ay walang pananagutan sa kahit anumang kaganapan na maaring mangyari sa iyo o sa kahit kaninong partido. Sa karagdagan, ang Bowtie ay wala rin pananagutan sa anumang pagkawala, pinsala, o kahit anumang direkta o hindi direktang may kaugnayan sa iyong pag-access o paggamit ng mga nilalaman na nandoon.

Related Articles

Kanser Sa Dibdib: Mga Sintomas, Yugto, Resulta At Kung Paano Ito Gamutin Kanser Sa Dibdib: Mga Sintomas, Yugto, Resulta At Kung Paano Ito Gamutin
Kanser

Kanser Sa Dibdib: Mga Sintomas, Yugto, Resulta At Kung Paano Ito Gamutin

Kanser sa Kolon: Mga Sintomas, Sanhi, at Paggamot Kanser sa Kolon: Mga Sintomas, Sanhi, at Paggamot
Kanser

Kanser sa Kolon: Mga Sintomas, Sanhi, at Paggamot

Kanser Sa Prostate: Mga Sintomas, Diagnosis at Paggamot Kanser Sa Prostate: Mga Sintomas, Diagnosis at Paggamot
Kanser

Kanser Sa Prostate: Mga Sintomas, Diagnosis at Paggamot

Other Topic

© 2022 Bowtie Life Insurance Company Limited. All rights reserved.

Your Browser is outdated. To have a better user experience, please upgrade or change another browsers. OK